Με σοφιστείες δεν σώζονται οι ακτές!

 

Διάβρωση ακτής στην περιοχή Ρίου

Όταν η Περιφέρεια και ο Δήμος βαφτίζουν ως «έκτακτο» και «απρόβλεπτο» γεγονός την διάβρωση της ακτής από Ρίο έως Άγιο Βασίλειο, δείχνουν ότι δεν θα ασχοληθούν ποτέ σοβαρά με το θέμα. Ενδιαφέρονται μόνο για πρόχειρα μπαλώματα που όχι μόνο δεν λύνουν, αλλά επιδεινώνουν το πρόβλημα. Η διάβρωση των ακτών είναι κρίσιμη, όχι «απρόβλεπτη» απειλή. Έχει βαθιές ρίζες σε δεκαετίες άναρχης ανάπτυξης. Αντιμετωπίζεται με σοβαρότητα και σχεδιασμό, όχι με διαχειριστικά «κόλπα».

 

Αν ανοίξουμε ένα ερμηνευτικό λεξικό στα επίθετα «σοβαρός» και «επικίνδυνος» και κατόπιν στα επίθετα «έκτακτος» και «απρόβλεπτος» ίσως αντιληφθούμε το μέγεθος του ατοπήματος στο όποιο προβαίνουν Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας και Δήμος Πατρέων. Δεν πρόκειται για «ελιγμό» ώστε να βρεθεί λύση - κάνουν ακριβώς το αντίθετο.

Η διάβρωση των ακτών, το κρισιμότερο πρόβλημα για την παράκτια Δυτική Ελλάδα, δεν ήρθε «απρόβλεπτα». Είναι αποτέλεσμα δεκαετιών από δύο καταστροφικές πρακτικές:

-      Τις επεμβάσεις στις παραλίες (δρόμοι, τοιχία, αλιευτικά καταφύγια κ.λπ.), που αποτρέπουν τα θαλάσσια ρεύματα να μεταφέρουν και να αποθέσουν ιζήματα κατά μήκος της ακτής, και

-    Την εκμετάλλευση των «αδρανών» υλικών των ποταμών, που στέρησαν από τις παραλίες το βασικό δομικό τους υλικό.

Η διάβρωση δεν μετριάζεται με τοπικά μέτρα: Κάθε ενιαία παραλία απαιτεί ενιαία αντιμετώπιση, αλλιώς κάθε τοπική επέμβαση απλά μεταθέτει το πρόβλημα παραπέρα. Για την αντιμετώπιση της διάβρωσης υπάρχουν δύο προσεγγίσεις:

Η πρώτη αντιμετωπίζει το πρόβλημα στην ρίζα του. Συνήθως καταλήγει σε τριών ειδών έργα: Ήπια ενίσχυση της φυσικής απόθεσης υλικών (π.χ. ύφαλοι πρόβολοι), άρση εμποδίων (τοιχία, μόλοι κ.λπ.) για αποκατάσταση της  μεταφοράς ιζημάτων και τεχνητό εμπλουτισμό της παραλίας με άμμο ή χαλίκι. Φυσικά, απαιτεί και άμεση παύση κάθε περεταίρω απομάκρυνσης «αδρανών» υλικών από τα ποτάμια. Εκπροσωπείται από τους κατ’ εξοχήν ειδικούς επιστήμονες:  Γεωλόγους, ωκεανογράφους, μηχανικούς περιβάλλοντος.

Η δεύτερη εστιάζει σε τοπικά σκληρά έργα «προστασίας» με τοιχία, κυματοθραύστες, λιθοριπές κ.λπ. Είναι προσωρινή λύση που κατακρίνεται από τον επιστημονικό κόσμο καθώς απλά μεταθέτει το πρόβλημα πιο πέρα στην ακτή και καθιστά ολοένα δυσκολότερη την οριστική λύση. Ωστόσο έχει εμφανή αποτελέσματα που διαρκούν για μερικούς μήνες ή χρόνια. Την προτιμούν οι παραδοσιακοί μηχανικοί και εργολάβοι, συχνά και κάτοικοι των παράκτιων περιοχών που δεν αντιλαμβάνονται ότι απλά κερδίζουν λίγο χρόνο προτού οι περιουσίες τους χαθούν οριστικά.

Όσο για την Περιφερειακή και Δημοτική Αρχή, δεν τολμούν να κοιτάξουν κατάματα το πρόβλημα, διότι αυτό απαιτεί αλλαγή πολιτικής και πόρους που δεν τολμούν να πάρουν από αλλού. Έτσι επιλέγουν την προσέγγιση των σκληρών μέτρων, η οποία δεν απαιτεί μακρόπνοο σχεδιασμό και δείχνει άμεσα κάποιο «έργο», άσχετα με το τι θα συμβεί αργότερα. 

Με αυτή την νοοτροπία, στην ενιαία ακτή από Πάτρα μέχρι Ψαθόπυργο, Δήμος και Περιφέρεια επιλέγουν να ρίξουν άμεσα μπετόν και τοιχία για να στηρίξουν τον παραλιακό δρόμο Ανατολικά του Ρίου, μολονότι αυτός είναι τελεσίδικα καταδικασμένος αν δεν λυθεί το πρόβλημα στην ρίζα του. Βάφτισαν «απρόβλεπτη» και «έκτακτη» την διάβρωση και επικαλούνται το περιβόητο Άρθρο 32, Παρ. 2 του Ν. 4412 για τις Δημόσιες Συμβάσεις Έργων για να προχωρήσουν άμεσα σε ανάθεση. Η χρήση του εν λόγω άρθρου μπορεί να είναι σκόπιμη σε θεομηνίες, αλλά δεν έχει καμία σχέση με την διάβρωση των ακτών.

Με αυτό το τέχνασμα, ο Δήμος Πατρέων και η Περιφέρεια απαξιώνουν τις έννοιες «έκτακτο» και «απρόβλεπτο», έρχονται σε αντιπαράθεση με τον επιστημονικό κόσμο και τις υπάρχουσες μελέτες και θέτουν σε κίνδυνο την υπόλοιπη ακτή. Πώς θα προβλέψουν σοβαρές δράσεις στην επόμενη προγραμματική περίοδο με αυτή την νοοτροπία;

Η αδυναμία της Περιφερειακής αρχής να αντιληφθεί το πρόβλημα στην ρίζα του, φαίνεται και από τη στάση της στο κρίσιμο θέμα των «αδρανών» υλικών στα ποτάμια Ανατολικά της Πάτρας. Πολλοί αναζητούν ευκαιρία να τα πάρουν ως περιζήτητο υλικό, ενώ αυτά πρέπει να μείνουν στην κοίτη ή να αποτεθούν στην παραλία για ενίσχυση των ακτών . Μπροστά στα μάτια του Αντιπεριφερειάρχη Αχαΐας κ. Μπονάνου, το υπερπολύτιμο υλικό από τις εκβολές της Ξυλοκέρας (στην μέση της εν λόγω παραλίας) απομακρύνθηκε με φορτηγά στις 17 Σεπτεμβρίου, στα πλαίσια αποδεδειγμένα άχρηστης «αντιπλημμυρικής προστασίας». Ο δε Αντιπεριφερειάρχης κ. Ζαΐμης, όταν τον ρωτήσαμε πού θα καταλήξουν οι μεγάλες ποσότητες αδρανών που θα απομακρυνθούν από τον Χάραδρο στα πλαίσια έργου (πάλι) «αντιπλημμυρικής προστασίας» που εισηγήθηκε, απάντησε «είναι θέμα της Κτηματικής, ρωτήστε αυτούς…».

Ο (καταδικασμένος) παραλιακός δρόμος από Ρίο προς Αγ. Βασίλειο 

Το καθαρισμένο ρέμα Ξυλοκέρα, από το οποίο αφαιρέθηκαν δεκάδες τόνοι "αδρανών" υλικών

 για "αντιπλημμυρική" προστασία. Το μόνο που κατάφεραν είναι να "μπει η θάλασσα μέσα" και να στερηθεί η παραλία πολύτιμο δομικό υλικό

Ερώτηση προς Αντιπεριφερειάρχη Αχαΐας κ Μπονανο για την απομάκρυνση "αδρανών" υλικών από εκβολή ρέματος με έντονη διάβρωση

 

Η ερώτηση κατατέθηκε στις 24 Σεπτεμβρίου και έχει ως εξής:

Κύριε Αντιπεριφερειάρχη Αχαΐας

Το απόγευμα της Πέμπτης 17 Σεπτεμβρίου, παραμονές της έλευσης του κύματος κακοκαιρίας, εσείς προσωπικά επιβλέπατε τον «καθαρισμό» της κοίτης και της εκβολής στο ρέμα «Ξυλοκέρα» στην Δ.Ε. Ρίου.

 Δεν εστιάζουμε στην σκοπιμότητα της πράξης καθαυτής (αποδείχτηκε ότι η επέμβαση πάνω στην εκβολή και 50 μ. ανάντη αυτής περισσότερο βοήθησε την θάλασσα να εισχωρήσει στο εσωτερικό, παρά τα νερά της βροχής να φύγουν προς την θάλασσα), ωστόσο οφείλουμε να σας ρωτήσουμε για κάτι πολύ σημαντικό, του οποίου υπήρξατε μάρτυρας: Την απόληψη σημαντικών ποσοτήτων «αδρανών υλικών» από την κοίτη του ρέματος. Οι «αντιπλημμυρικές» εργασίες συχνά χρησιμοποιούνται ως πρόσχημα από εργολαβικά συμφέροντα για επέμβαση στην κοίτη των ποταμών και δωρεάν απόληψη αδρανών υλικών. Παράλληλα, τα (δήθεν) «αδρανή» αυτά υλικά αποτελούν βασικό δομικό υλικό των ακτών και δεν πρέπει να τα στερούμε από τον φυσικό κύκλο τροφοδοσίας των παραλιών. Ακόμη και στην θεωρητική περίπτωση που χρειαστεί προσωρινά να απομακρυνθούν, πρέπει να τοποθετηθούν σε σημείο από όπου θα μπορούν να απλωθούν με φυσικό τρόπο στην παραλία (κατά προτίμηση στην ίδια την γειτονική παραλία). Κάτι τέτοιο προφανώς δεν συνέβη στην προκειμένη περίπτωση, μολονότι βρισκόμασταν στην παραλία μια περιοχής πασίγνωστης για την εντονότατη διάβρωση που υφίσταται.

 Γι αυτό σας ρωτάμε:

 -       Πού κατέληξαν οι ποσότητες των αδρανών υλικών που απομακρύνθηκαν από την κοίτη του ρέματος Ξυλοκέρα την Πέμπτη 17 Σεπτεμβρίου και ποια μέριμνα λήφθηκε για την νόμιμη διαχείριση αυτών των υλικών;

-       Γιατί δώσατε άδεια να απομακρυνθούν πολύτιμες ποσότητες αδρανών από μια παραλία που αντιμετωπίζει εντονότατο πρόβλημα διάβρωσης;

Η Περιφέρεια συμβάλει στο τέλος του Αμβρακικού!

  

Η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας καυχιέται για την αύξηση των ιχθυοκαλλιεργειών μέσα στον κλειστό κόλπο του Αμβρακικού!

 Η Επιτροπή Περιβάλλοντος της Περιφέρειας ενέκρινε την Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για το χαρακτηρισμό και την οριοθέτηση Περιοχής Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών στον Αμβρακικό Κόλπο, που σηματοδοτεί την αύξηση της επιβάρυνσης του Κόλπου. Αγνοώντας τον θεσμικό του ρόλο, ο Αντιπεριφερειάρχης Περιβάλλοντος κ. Δημητρογιάννης σημείωσε ότι η Επιτροπή Περιβάλλοντος «επισπεύδει τις αναπτυξιακές προοπτικές». Είναι αυτός ο ρόλος της; Και με ποιο τίμημα;

Θυμίζουμε ότι ο κλειστός Αμβρακικός Κόλπος βρίσκεται κυριολεκτικά σε οριακό επίπεδο, με το μεγαλύτερο μέρος του να υποφέρει από ανοξικές συνθήκες λόγω του τεράστιου οργανικού φορτίου που επιφέρουν οι ανθρώπινες δραστηριότητες στις γύρω περιοχές (λιπάσματα, κτηνοτροφικά και άλλα απόβλητα) και οι ήδη πολλές ιχθυοκαλλιέργειες. Αυτή η κατάσταση απειλεί όχι μόνο την άγρια ζωή αλλά και την παραδοσιακή φυσική αλιεία στον κόλπο και τις λιμνοθάλασσες – μια δραστηριότητα που στηρίζει πολύ περισσότερες οικογένειες από ότι οι κλωβοί. Η μόνη λύση ήταν η μείωση αν όχι η συνολική απομάκρυνση των ιχθυοκαλλιεργειών. Αντί γι αυτό, επιλέχθηκε η σημαντική αύξηση της δυναμικότητας κατά τουλάχιστον 40% και ο υπερδιπλασιασμός της έκτασης (από 465 στρ. σε >1.000).

 Ο καθ’ ύλην αρμόδιος να κρίνει την κατάσταση του περιβάλλοντος στον Αμβρακικό Κόλπο, ο Φορέας Διαχείρισης Αμβρακικού, απέρριψε την ΣΜΠΕ κρίνοντας ότι, με εξαίρεση την καλλιέργεια οστράκων, ο κόλπος δεν μπορεί να ανεχτεί περαιτέρω επιβάρυνση (αναφέρει ότι ουσιαστικά το μεγαλύτερο μέρος του Κόλπου είναι μια «Νεκρή Ζώνη»). Οι δήθεν «ασφαλιστικές δικλίδες» είναι άνευ ουσίας αφού αγνοούν την αρχή της πρόληψης και αφορούν απλή «παρακολούθηση» και «καταγραφή» της κατάστασης.

 Αν οι υδατοκαλλιέργειες ήσαν αληθινά βιώσιμες θα προβληματίζονταν για την περιβαλλοντική υποβάθμιση, αφού πληρώνουν πρώτες το κόστος της καταστροφής - όπως έχει ξαναγίνει στον Αμβρακικό με μαζικούς θανάτους ψαριών στους κλωβούς. Ωστόσο ενδιαφέρονται μόνο για γρήγορη εκμετάλλευση και κερδοφορία. Όταν έρθει η κατάρρευση, μπορούν να πάνε αλλού, αφήνοντας πίσω έναν κατεστραμμένο Αμβρακικό.

 Καλούμε την Επιτροπή Περιβάλλοντος της Περιφέρειας να αντιληφθεί τον ρόλο της και να διαφυλάξει την οικολογική ισορροπία. Οι υδατοκαλλιέργειες δεν είναι «αθώος πρωτογενής τομέας» που έχει ανάγκη ειδική μεταχείριση. Είναι επιθετικές βιομηχανικές εκτροφές που επιτυγχάνουν οικονομικές «επιδόσεις» απλά επειδή δεν πληρώνουν ούτε λογοδοτούν για το μεγάλο περιβαλλοντικό κόστος που επιφέρουν.